Giảm Trừ Gia Cảnh Là Gì? Cập Nhật Mức Giảm Trừ Mới Nhất 2026

Đối với người lao động có thu nhập từ tiền lương, tiền công, việc hiểu rõ giảm trừ gia cảnh là gì không chỉ là nghĩa vụ mà còn là quyền lợi giúp giảm số thuế phải nộp. Đặc biệt, từ ngày 01/01/2026, mức giảm trừ gia cảnh sẽ có sự thay đổi mạnh mẽ, tăng gần 41% so với hiện tại theo Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15. Bài viết dưới đây, thetotnhat.vn sẽ cung cấp thông tin chi tiết về định nghĩa, đối tượng áp dụng, nguyên tắc tính và hướng dẫn thủ tục đăng ký theo quy định pháp luật hiện hành.

Giảm trừ gia cảnh là gì?

Theo khoản 1 Điều 19 Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi, bổ sung), giảm trừ gia cảnh là số tiền được trừ vào thu nhập chịu thuế trước khi tính thuế đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú.

Nói đơn giản hơn, đây là khoản mà Nhà nước cho phép bạn được khấu trừ khỏi thu nhập trước khi áp dụng biểu thuế lũy tiến. Bản chất của chính sách này là đảm bảo mỗi người nộp thuế chỉ đóng góp vào ngân sách sau khi đã trang trải được các nhu cầu thiết yếu tối thiểu cho bản thân và những người họ có trách nhiệm nuôi dưỡng.

Theo quy định hiện hành, giảm trừ gia cảnh gồm hai phần:

• Phần thứ nhất là giảm trừ cho bản thân người nộp thuế.
• Phần thứ hai là giảm trừ cho người phụ thuộc mà người nộp thuế có nghĩa vụ nuôi dưỡng theo quy định của pháp luật.

Ý nghĩa của chính sách giảm trừ gia cảnh đối với người lao động

Chính sách giảm trừ gia cảnh không chỉ đơn thuần là một kỹ thuật tính thuế, nó phản ánh cách mà hệ thống thuế được thiết kế để đảm bảo sự công bằng và hợp lý trong phân phối gánh nặng tài chính.

• Về mặt đạo đức và văn hóa, chính sách này thể hiện rõ tinh thần tương trợ trong gia đình vốn đã ăn sâu vào văn hóa người Việt. Khi Nhà nước cho phép người đang nuôi con nhỏ, chăm sóc cha mẹ già hay hỗ trợ anh chị em khó khăn được giảm bớt nghĩa vụ thuế, điều đó thực chất là sự ghi nhận và khuyến khích trách nhiệm của mỗi cá nhân với gia đình.
• Về mặt kinh tế, giảm trừ gia cảnh giúp người lao động giữ lại nhiều hơn phần thu nhập thực tế sau thuế. Điều này không chỉ cải thiện đời sống mà còn giúp người lao động tái tạo sức lao động, duy trì năng suất và đóng góp trở lại cho nền kinh tế.
• Về công bằng xã hội, một người độc thân không con cái và một người đang nuôi hai con nhỏ cùng một khoản thu nhập như nhau sẽ có khả năng chi tiêu thực tế rất khác nhau. Chính sách giảm trừ gia cảnh điều chỉnh điều này, đảm bảo rằng ai phải đóng thuế thu nhập cá nhân sẽ chỉ đóng trên phần thu nhập thực sự dư dả, phản ánh đúng hơn năng lực đóng góp thực tế của từng người.

Cập nhật mức giảm trừ gia cảnh mới nhất (2025 và 2026)

Sau nhiều năm áp dụng mức giảm trừ theo Nghị quyết 954/2020/UBTVQH14, từ năm 2026 mức giảm trừ gia cảnh đã được điều chỉnh tăng đáng kể nhằm phù hợp hơn với chi phí sinh hoạt thực tế. Chi tiết về toàn bộ các thay đổi thuế năm 2026 được phân tích trong bài Luật Thuế TNCN số 109/2025/QH15.

Mức giảm trừ áp dụng cho năm 2025

Giai đoạn trước năm 2026, cơ quan quản lý thuế áp dụng mức thu nhập miễn trừ theo nghị quyết ban hành năm 2020. Cụ thể, mức giảm trừ cho bản thân người nộp thuế được ấn định là 11 triệu đồng/tháng, tương đương 132 triệu đồng/năm. Đối với người phụ thuộc, hạn mức là 4,4 triệu đồng/tháng/người, tương đương 52,8 triệu đồng/năm.

Mức giảm trừ mới áp dụng từ ngày 01/01/2026

Ngày 30/11/2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15, quyết định điều chỉnh tăng mức giảm trừ gia cảnh từ ngày 01/01/2026.

Cụ thể, mức giảm trừ cho bản thân người nộp thuế tăng lên 15,5 triệu đồng/tháng, tương đương 186 triệu đồng/năm. Mức giảm trừ cho mỗi người phụ thuộc tăng lên 6,2 triệu đồng/tháng, tương đương 74,4 triệu đồng/năm.

Bảng so sánh mức giảm trừ gia cảnh giữa hai giai đoạn

Đối tượng	Mức 2025 (Nghị quyết 954/2020)	Mức từ 01/01/2026 (Nghị quyết 110/2025)	Mức tăng
Bản thân người nộp thuế	11 triệu đồng/tháng (132 triệu/năm)	15,5 triệu đồng/tháng (186 triệu/năm)	+4,5 triệu/tháng (~40,9%)
Mỗi người phụ thuộc	4,4 triệu đồng/tháng (52,8 triệu/năm)	6,2 triệu đồng/tháng (74,4 triệu/năm)	+1,8 triệu/tháng (~40,9%)

Mức tăng gần 41% này là lần điều chỉnh lớn nhất kể từ năm 2020 và được kỳ vọng sẽ phản ánh tốt hơn thực tế chi phí sinh hoạt hiện nay.

Đối tượng và điều kiện được tính người phụ thuộc

Không phải bất kỳ ai trong gia đình cũng được đăng ký làm người phụ thuộc. Theo điều 9 Thông tư 111/2013/TT-BTC của Bộ Tài chính quy định cụ thể các nhóm đối tượng và điều kiện đi kèm mà người nộp thuế cần nắm rõ.

Con cái

Con của người nộp thuế được tính là người phụ thuộc trong các trường hợp sau: con dưới 18 tuổi (tính theo ngày, tháng, năm sinh); con từ 18 tuổi trở lên bị khuyết tật, không có khả năng lao động; con đang theo học tại các bậc đào tạo từ đại học trở xuống trong và ngoài nước, có thu nhập bình quân tháng trong năm không vượt quá 1 triệu đồng.

Lưu ý: Con được tính bao gồm con đẻ, con nuôi hợp pháp, con ngoài giá thú được pháp luật thừa nhận và con riêng của vợ hoặc chồng.

Vợ/chồng và cha mẹ

Nhóm này bao gồm cha mẹ đẻ, cha mẹ vợ, cha mẹ chồng, cha dượng, mẹ kế hoặc vợ/chồng hợp pháp. Điều kiện bắt buộc gồm:

• Trong độ tuổi lao động (nữ từ đủ 15 đến dưới 60 tuổi, nam từ đủ 15 đến dưới 65 tuổi theo quy định Bộ luật Lao động) nhưng bị khuyết tật hoặc mắc bệnh hiểm nghèo không có khả năng tự nuôi sống bản thân.
• Ngoài độ tuổi lao động, không có thu nhập hoặc thu nhập bình quân tháng dưới 1 triệu đồng.

Nếu bạn muốn biết chính xác bố mẹ bao nhiêu tuổi thì đủ điều kiện, mốc tuổi cụ thể theo lộ trình nghỉ hưu năm 2026 đã được phân tích chi tiết trong bài viết riêng.

Các cá nhân khác

Ngoài các nhóm trên, người nộp thuế còn có thể đăng ký giảm trừ cho các cá nhân khác như anh chị em ruột, ông bà nội ngoại, cô dì chú bác cậu ruột, cháu ruột của người nộp thuế, và các cá nhân khác không nơi nương tựa mà người nộp thuế đang trực tiếp nuôi dưỡng. Điều kiện chung là những người này phải không có khả năng lao động hoặc thu nhập không vượt quá 1 triệu đồng/tháng, và người nộp thuế phải là người đang trực tiếp nuôi dưỡng họ.

Điều kiện về mã số thuế

Để được tính giảm trừ, người nộp thuế bắt buộc phải có mã số thuế. Người phụ thuộc cũng phải được cấp mã số thuế, trừ một số trường hợp đặc biệt như trẻ em dưới 18 tuổi chưa phát sinh thu nhập thì có thể dùng mã số thuế cá nhân do cơ quan thuế cấp khi đăng ký.

Nguyên tắc tính giảm trừ gia cảnh bạn cần nắm rõ

Hiểu đúng các nguyên tắc này sẽ giúp tránh sai sót khi khai báo thuế, đặc biệt là trong giai đoạn quyết toán cuối năm.

• Với phần giảm trừ cho bản thân, nếu người nộp thuế có thu nhập từ nhiều nguồn hoặc làm việc ở nhiều nơi cùng lúc, họ chỉ được chọn tính giảm trừ tại một nơi duy nhất trong cùng một thời điểm. Việc khai trùng giảm trừ bản thân tại hai đơn vị trả thu nhập là lỗi sai phổ biến và sẽ dẫn đến truy thu thuế khi quyết toán.
• Với phần giảm trừ cho người phụ thuộc, nguyên tắc quan trọng nhất là mỗi người phụ thuộc chỉ được tính giảm trừ một lần và chỉ cho một người nộp thuế trong cùng một năm tính thuế. Điều này có nghĩa là nếu cả vợ lẫn chồng cùng đi làm và cùng muốn đăng ký đứa con chung làm người phụ thuộc, họ phải thống nhất chọn một trong hai người đứng ra đăng ký.
• Về thời điểm tính và quyết toán, nếu trong năm người nộp thuế chưa thực hiện giảm trừ đủ (ví dụ mới đăng ký người phụ thuộc từ tháng 6), họ được tính bổ sung đủ 12 tháng khi thực hiện quyết toán thuế thu nhập cá nhân cuối năm, miễn là đủ điều kiện trong cả năm đó.

Cách tính giảm trừ gia cảnh mới nhất

Công thức cơ bản để xác định thu nhập chịu thuế sau khi áp dụng giảm trừ gia cảnh như sau:

Thu nhập chịu thuế sau giảm trừ = Tổng thu nhập từ lương – (Giảm trừ bản thân + Giảm trừ người phụ thuộc)

Trên thực tế, tổng thu nhập còn được khấu trừ thêm bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp bắt buộc trước khi trừ gia cảnh. Tuy nhiên, để minh họa phần giảm trừ gia cảnh, ví dụ dưới đây tạm bỏ qua phần bảo hiểm.

Ví dụ thực tế áp dụng mức năm 2026:

Anh A có thu nhập từ tiền lương là 25 triệu đồng/tháng và đang nuôi 2 người phụ thuộc (1 con dưới 18 tuổi và 1 mẹ già không còn thu nhập).

Tổng mức giảm trừ gia cảnh = 15,5 triệu (bản thân) + (6,2 triệu × 2 người phụ thuộc) = 27,9 triệu đồng/tháng.

Vì tổng mức giảm trừ 27,9 triệu đã lớn hơn thu nhập 25 triệu đồng, anh A không phát sinh thu nhập chịu thuế và không phải nộp thuế thu nhập cá nhân. Bạn có thể dùng công thức tính thuế TNCN tại trang công cụ để tính nhanh cho trường hợp của mình.

Hướng dẫn thủ tục đăng ký giảm trừ gia cảnh mới nhất

Quyền lợi giảm trừ gia cảnh không tự động áp dụng. Người nộp thuế phải chủ động thực hiện đăng ký theo đúng quy trình thì mới được hưởng.

Bước 1: Lập tờ khai đăng ký người phụ thuộc

Tùy vào trường hợp cụ thể, người nộp thuế sử dụng một trong hai mẫu tờ khai: Mẫu 20-ĐK-TCT (đăng ký người phụ thuộc lần đầu) hoặc Mẫu 07/ĐK-NPT-TNCN (đăng ký, thay đổi thông tin người phụ thuộc). Cả hai mẫu đều có thể tải trực tiếp từ website của Tổng cục Thuế tại địa chỉ thuedientu.gdt.gov.vn.

Bước 2: Chuẩn bị hồ sơ chứng minh

Hồ sơ cần chuẩn bị phụ thuộc vào nhóm đối tượng người phụ thuộc.

• Đối với con dưới 18 tuổi, cần có bản sao giấy khai sinh.
• Đối với con đang đi học, bổ sung thêm bản sao thẻ học sinh, sinh viên hoặc giấy xác nhận đang học.
• Đối với cha mẹ hoặc người thân không có thu nhập, cần giấy xác nhận của Ủy ban nhân dân xã/phường về việc người đó đang sống cùng và do người nộp thuế nuôi dưỡng.
• Trường hợp người phụ thuộc là người khuyết tật hoặc mắc bệnh hiểm nghèo, cần bổ sung giấy xác nhận khuyết tật hoặc hồ sơ bệnh án.

Bước 3: Nộp hồ sơ

Người nộp thuế nộp hồ sơ cho tổ chức trả thu nhập (tức công ty, doanh nghiệp nơi đang làm việc). Đơn vị này sẽ lưu hồ sơ và tổng hợp khi quyết toán thuế. Trường hợp cá nhân tự quyết toán thuế (làm nhiều nơi, hoặc có thu nhập khác), nộp hồ sơ trực tiếp tại cơ quan thuế quản lý hoặc thực hiện qua cổng dịch vụ công trực tuyến của Tổng cục Thuế.

Các câu hỏi thường gặp về giảm trừ gia cảnh

Đăng ký muộn có được truy hồi không?

Có. Nếu bạn phát sinh nghĩa vụ nuôi dưỡng từ đầu năm nhưng đến giữa năm mới thực hiện đăng ký, bạn vẫn được tính giảm trừ hồi tố cho các tháng trước đó khi quyết toán thuế cuối năm, với điều kiện đủ hồ sơ chứng minh và người phụ thuộc chưa được tính ở người nộp thuế nào khác trong năm đó.

Thay đổi nơi làm việc có cần đăng ký lại không?

Khi chuyển sang công ty mới, bạn phải nộp lại hồ sơ đăng ký người phụ thuộc cho đơn vị mới. Hồ sơ cũ ở công ty cũ không được chuyển theo. Nếu quên đăng ký tại nơi làm mới, bạn vẫn có thể xử lý khi tự quyết toán thuế cuối năm.

Giảm trừ gia cảnh tối đa được bao nhiêu người phụ thuộc?

Pháp luật không giới hạn số lượng người phụ thuộc được đăng ký. Bạn có thể đăng ký bao nhiêu người cũng được, miễn là tất cả đều đáp ứng đủ điều kiện theo Thông tư 111/2013/TT-BTC và có đủ hồ sơ chứng minh.

Thử việc có được giảm trừ gia cảnh không?

Người đang trong thời gian thử việc và có hợp đồng thử việc vẫn thuộc đối tượng nộp thuế thu nhập cá nhân nếu thu nhập vượt ngưỡng chịu thuế. Do đó, họ hoàn toàn có quyền đăng ký giảm trừ gia cảnh như người lao động chính thức. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp thường chỉ khấu trừ thuế theo mức 10% tạm tính trong giai đoạn này; việc giảm trừ chính xác sẽ được thực hiện khi quyết toán cuối năm.

Lời kết

Việc hiểu rõ giảm trừ gia cảnh là gì và điều kiện người phụ thuộc khi kê khai thuế sẽ giúp khâu chuẩn bị hồ sơ đầy đủ, chính xác, đồng thời giúp giảm đáng kể số thuế thu nhập cá nhân cần phải đóng. Đăng ký theo dõi Thẻ Tốt Nhất để cập nhật nhanh chóng những thông tin mới nhất về thuế thu nhập và bảo vệ tối đa quyền lợi của mình khi quyết toán thuế.