Ai Phải Đóng Thuế Thu Nhập Cá Nhân? Quy Định Mới Nhất 2026

Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) là nghĩa vụ tài chính quan trọng, nhưng không phải ai có thu nhập cũng thuộc diện phải nộp. Với những điều chỉnh căn bản về mức giảm trừ gia cảnh áp dụng từ năm 2026, việc xác định chính xác ai phải đóng thuế thu nhập cá nhân sẽ giúp bạn chủ động trong kế hoạch tài chính và tránh các rủi ro pháp lý không đáng có. Bạn có tìm hiểu chi tiết đối tượng nộp thuế, các loại thu nhập chịu thuế và ngưỡng thu nhập mới nhất theo quy định pháp luật hiện hành mà Thẻ Tốt Nhất đã tổng hợp dưới đây.

Thuế thu nhập cá nhân là gì?

Thuế thu nhập cá nhân là một loại thuế trực thu. Điều này có nghĩa là thuế được tính trực tiếp trên phần thu nhập thực tế mà bạn nhận được sau khi đã trừ đi các khoản giảm trừ hợp pháp theo quy định.

Mục đích của sắc thuế này là đóng góp vào ngân sách nhà nước, đồng thời giúp điều tiết thu nhập giữa các tầng lớp dân cư, góp phần đảm bảo công bằng xã hội. Hiện nay, các quy định về việc kê khai, quyết toán thuế và nộp thuế được căn cứ theo:

Luật Thuế thu nhập cá nhân năm 2007.
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế TNCN năm 2012.
Luật số 71/2014/QH13 sửa đổi các luật về thuế.
Nghị quyết 954/2020/UBTVQH14 về điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh.
Các thông tư hướng dẫn của Bộ Tài chính và Tổng cục Thuế.

Ai phải đóng thuế thu nhập cá nhân theo quy định mới nhất?

Căn cứ theo Điều 2 Luật Thuế thu nhập cá nhân, đối tượng nộp thuế được chia thành hai nhóm chính dựa trên tình trạng cư trú tại Việt Nam.

Cá nhân cư trú

Cá nhân cư trú là người đáp ứng một trong hai điều kiện sau:

Có mặt tại Việt Nam từ 183 ngày trở lên tính trong một năm hoặc trong 12 tháng liên tục kể từ ngày đầu tiên có mặt tại Việt Nam.
Có nơi ở thường xuyên tại Việt Nam, bao gồm có hộ khẩu thường trú hoặc có nhà thuê để ở theo hợp đồng có thời hạn từ 183 ngày trở lên.

Đối với cá nhân cư trú, nghĩa vụ thuế được tính trên toàn bộ thu nhập phát sinh trong và ngoài lãnh thổ Việt Nam.

Ví dụ: Anh Minh, quốc tịch Việt Nam, làm việc tại TP.HCM và đồng thời nhận tiền bản quyền từ một công ty ở Singapore. Vì anh Minh có mặt tại Việt Nam trên 183 ngày/năm và có hộ khẩu thường trú, anh thuộc nhóm cá nhân cư trú và phải kê khai thuế TNCN cho cả hai nguồn thu nhập này.

Cá nhân không cư trú

Cá nhân không cư trú là người không đáp ứng các điều kiện cư trú nêu trên, thường là người nước ngoài đến Việt Nam làm việc ngắn hạn, chuyên gia nước ngoài tham gia dự án có thời hạn dưới 183 ngày trong năm, hoặc người Việt Nam định cư ở nước ngoài nhưng về nước trong thời gian ngắn.

Nhóm đối tượng này chỉ nộp thuế TNCN đối với thu nhập phát sinh tại Việt Nam. Thuế suất áp dụng cho cá nhân không cư trú thường là thuế suất phẳng và không được hưởng các khoản giảm trừ gia cảnh.

Ví dụ: Ông James, quốc tịch Anh, sang Việt Nam làm tư vấn cho một dự án trong 3 tháng. Tổng số ngày ông có mặt tại Việt Nam trong năm là 90 ngày. Ông thuộc nhóm cá nhân không cư trú và chỉ nộp thuế TNCN trên khoản thù lao nhận được từ dự án tại Việt Nam.

8 nhóm thu nhập chịu thuế thu nhập cá nhân bạn cần lưu ý

Luật Thuế TNCN không chỉ đánh thuế vào tiền lương, tiền công mà còn bao phủ nhiều nguồn thu nhập khác nhau. Dưới đây là 8 nhóm thu nhập chịu thuế phổ biến nhất:

Tiền lương, tiền công: Đây là nhóm phổ biến nhất. Nó bao gồm lương cơ bản, tiền thưởng, các khoản phụ cấp không được miễn thuế và hoa hồng môi giới.
Thu nhập từ kinh doanh: Nhóm này áp dụng cho cá nhân kinh doanh dưới mọi hình thức: hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh không có đăng ký, kinh doanh online, bán hàng qua mạng xã hội. Thu nhập kinh doanh bao gồm doanh thu từ sản xuất, mua bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ, hoạt động nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản và các hoạt động kinh doanh khác.
Thu nhập từ vốn đầu tư: Bao gồm lãi từ việc cho vay, cổ tức, lợi tức và các khoản thu nhập từ đầu tư vốn khác.
Thu nhập từ chuyển nhượng vốn: Gồm thu nhập phát sinh khi bạn bán cổ phiếu, trái phiếu hoặc chuyển nhượng phần vốn góp trong doanh nghiệp.
Thu nhập từ việc chuyển nhượng bất động sản: Các giao dịch mua bán nhà ở, đất đai hoặc quyền sử dụng đất đều phải nộp thuế, trừ trường hợp giao dịch giữa những người thân thích theo quy định luật định.
Thu nhập từ trúng thưởng: Thu nhập từ trúng thưởng xổ số, thắng cược tại các sòng bài, casino, trúng thưởng khuyến mại từ chương trình của doanh nghiệp đều chịu thuế TNCN với thuế suất 10% trên phần thu nhập vượt 10 triệu đồng mỗi lần trúng thưởng.
Thu nhập từ bản quyền, nhượng quyền thương mại: Bao gồm các khoản thu nhập từ việc chuyển giao, chuyển nhượng quyền sở hữu trí tuệ (bao gồm bản quyền tác giả, quyền sở hữu công nghiệp, bí quyết kỹ thuật, công nghệ) hoặc thu nhập từ nhượng quyền thương mại.
Thu nhập từ thừa kế, quà tặng: Áp dụng đối với thừa kế, quà tặng là bất động sản (nhà, đất, các tài sản gắn liền với đất), chứng khoán, phần vốn góp trong doanh nghiệp, quyền sở hữu trí tuệ, và các tài sản phải đăng ký quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng như ô tô, xe máy.

Mức thu nhập bao nhiêu thì bắt đầu phải đóng thuế? (Cập nhật 2026)

Ngưỡng chịu thuế được xác định dựa trên thu nhập tính thuế, sau khi đã trừ đi các khoản bảo hiểm bắt buộc và các khoản giảm trừ gia cảnh hợp pháp. Bạn có thể dùng công cụ tính thuế TNCN để xem nhanh mình có thuộc diện đóng thuế hay không dựa trên mức lương thực tế.

Ngưỡng thu nhập đối với người không có người phụ thuộc

Theo quy định mới áp dụng từ ngày 01/01/2026 theo Luật Thuế TNCN số 109/2025/QH15, mức giảm trừ cho bản thân người nộp thuế được nâng lên 15,5 triệu đồng/tháng, tương đương 186 triệu đồng/năm. Điều này có nghĩa là một người lao động không có người phụ thuộc, sau khi trừ các khoản bảo hiểm bắt buộc (bảo hiểm xã hội 8%, bảo hiểm y tế 1,5%, bảo hiểm thất nghiệp 1%), nếu thu nhập tính thuế còn lại dưới 15,5 triệu đồng/tháng thì không phải nộp thuế TNCN.

Ngưỡng thu nhập khi có người phụ thuộc

Trường hợp bạn đang nuôi con nhỏ hoặc cha mẹ già, nhà nước sẽ cho phép trừ thêm một khoản tiền gọi là giảm trừ người phụ thuộc trước khi tính thuế. Mức giảm trừ cho mỗi người phụ thuộc theo quy định mới năm 2026 là 6,2 triệu đồng/người/tháng.

Ví dụ: Bạn có mức lương thực nhận sau bảo hiểm là 25 triệu đồng và đã đăng ký hồ sơ một người phụ thuộc. Tổng mức giảm trừ của bạn là 21,7 triệu đồng (bao gồm 15,5 triệu cho bản thân cộng với 6,2 triệu cho người phụ thuộc). Bạn chỉ phải đóng thuế thu nhập cá nhân cho phần thu nhập vượt mức là 3,3 triệu đồng.

Bảng so sánh thay đổi mức giảm trừ gia cảnh 2025 với 2026

Nội dung	Mức áp dụng 2020–2025	Mức áp dụng từ 2026	Mức tăng
Giảm trừ bản thân	11 triệu đồng/tháng	15,5 triệu đồng/tháng	+4,5 triệu đồng
Giảm trừ người phụ thuộc	4,4 triệu đồng/người/tháng	6,2 triệu đồng/người/tháng	+1,8 triệu đồng
Giảm trừ bản thân (năm)	132 triệu đồng/năm	186 triệu đồng/năm	+54 triệu đồng

Những trường hợp không phải đóng thuế thu nhập cá nhân

Như đã nói ở trên, không phải nguồn thu nào cũng phải nộp thuế thu nhập cá nhân. Để đảm bảo an sinh xã hội và khuyến khích sản xuất, pháp luật có quy định miễn trừ cho một số trường hợp sau:

Thu nhập dưới ngưỡng giảm trừ gia cảnh

Những cá nhân có thu nhập từ tiền lương, tiền công mà sau khi trừ bảo hiểm bắt buộc và giảm trừ gia cảnh, thu nhập tính thuế bằng không hoặc âm thì không phát sinh nghĩa vụ thuế TNCN.

Ví dụ: Người lao động có lương 18 triệu đồng/tháng và nuôi 2 con nhỏ có thể chưa phát sinh thuế sau khi áp dụng đầy đủ giảm trừ gia cảnh.

Các khoản phụ cấp, trợ cấp không tính vào thu nhập chịu thuế

Pháp luật quy định một số khoản phụ cấp và trợ cấp không chịu thuế TNCN, bao gồm:

Trợ cấp khó khăn đột xuất.
Trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp.
Phụ cấp độc hại, nguy hiểm.
Trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc làm.
Trợ cấp xã hội, học bổng nhận từ ngân sách nhà nước.
Một số khoản công tác phí đúng định mức (tiền ăn giữa ca trong giới hạn cho phép, tiền đi lại, điện thoại không vượt định mức).

Thu nhập từ quà tặng, tiền mừng tuổi trong phạm vi gia đình, cộng đồng

Tiền mừng cưới, mừng sinh nhật, tiền phúng viếng và quà tặng có tính chất thuần túy cá nhân giữa cá nhân với cá nhân không thuộc diện chịu thuế TNCN. Tuy nhiên, quà tặng từ tổ chức, doanh nghiệp (ví dụ: quà tặng nhân dịp lễ tết từ công ty) được tính vào thu nhập chịu thuế nếu vượt mức quy định.

Đối với thừa kế và quà tặng là bất động sản, chứng khoán, tài sản phải đăng ký, thuế TNCN chỉ phát sinh trên phần giá trị vượt 10 triệu đồng. Tức là nếu nhận quà tặng là tiền mặt hay tài sản thông thường không phải đăng ký sở hữu thì không chịu thuế TNCN.

Hộ kinh doanh có doanh thu dưới 100 triệu đồng/năm

Theo Điều 4 Luật Thuế TNCN và hướng dẫn tại Thông tư 40/2021/TT-BTC, cá nhân, hộ kinh doanh có doanh thu từ kinh doanh dưới 100 triệu đồng/năm được miễn thuế TNCN và thuế giá trị gia tăng.

Tuy nhiên, mức 100 triệu đồng này tính trên doanh thu, không phải lợi nhuận. Một hộ kinh doanh có doanh thu 90 triệu nhưng chi phí 80 triệu, lợi nhuận chỉ 10 triệu vẫn được miễn thuế. Ngược lại, hộ có doanh thu 110 triệu dù lợi nhuận thấp vẫn phải kê khai và nộp thuế theo quy định.

Lời kết

Xác định đúng nghĩa vụ thuế thu nhập cá nhân không chỉ giúp bạn tuân thủ pháp luật mà còn hỗ trợ việc lập kế hoạch tài chính cá nhân hiệu quả hơn. Với mức giảm trừ gia cảnh mới áp dụng từ năm 2026, nhiều người lao động có thu nhập trung bình sẽ không còn phải nộp thuế TNCN hoặc số thuế phải nộp giảm đáng kể.

Khi có thắc mắc cụ thể về nghĩa vụ thuế của cá nhân mình, bạn nên liên hệ trực tiếp với cơ quan thuế quản lý địa phương hoặc tư vấn từ chuyên gia kế toán, thuế có chứng chỉ hành nghề để được hỗ trợ chính xác và kịp thời nhất.