Luật Thuế TNCN Số 109/2025/QH15: 5 Thay Đổi Lớn Và Ai Được Lợi Năm 2026

Quốc hội thông qua Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 vào kỳ họp tháng 11/2025, sau gần một thập kỷ duy trì biểu thuế 7 bậc cũ. Đây là lần cải cách lớn nhất kể từ năm 2012, ảnh hưởng tới hàng triệu người làm công ăn lương và hộ kinh doanh.

Dưới đây là 5 thay đổi quan trọng nhất, kèm phần giải thích nhóm thu nhập nào được lợi rõ nhất từ luật mới.

Tóm tắt 5 thay đổi quan trọng

Thay đổi	Trước (2025)	Sau (2026)
Số bậc thuế lũy tiến	7 bậc	5 bậc
Giảm trừ bản thân /tháng	11 triệu	15,5 triệu
Giảm trừ NPT /tháng	4,4 triệu	6,2 triệu
Thuế khoán cho hộ kinh doanh	Áp dụng	Bãi bỏ
Lệ phí môn bài	Áp dụng	Bãi bỏ

Tất cả áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026, tức là từ ngày 01/01/2026 với cá nhân cư trú có thu nhập tiền lương, tiền công. Luật chính thức có hiệu lực thi hành từ 01/07/2026 nhưng riêng phần biểu thuế và giảm trừ áp dụng sớm hơn cho thu nhập cá nhân.

Thay đổi 1: Biểu thuế giảm từ 7 xuống 5 bậc

Đây là thay đổi gây chú ý nhất. Biểu thuế cũ có 7 bậc với khoảng cách hẹp, nhiều người chỉ tăng lương vài triệu đã bị đẩy lên bậc cao. Biểu mới rút gọn còn 5 bậc và mở rộng khoảng cách giữa các bậc:

• Bậc 1: đến 10 triệu, thuế suất 5% (giữ nguyên)
• Bậc 2: 10–30 triệu, thuế suất 10% (cũ tách thành 2 bậc 10% và 15%)
• Bậc 3: 30–60 triệu, thuế suất 20% (cũ tách thành 2 bậc 20% và 25%)
• Bậc 4: 60–100 triệu, thuế suất 30% (cũ là bậc 6: 30%)
• Bậc 5: trên 100 triệu, thuế suất 35% (giữ nguyên)

Điểm đáng chú ý: bậc 2 và bậc 3 mới gộp 2 bậc cũ thành 1, hạ thuế suất xuống mức thấp hơn của 2 bậc. Đây chính là phần làm cho người thu nhập trung bình (25–60 triệu/tháng) hưởng lợi nhiều nhất.

Cụ thể: thu nhập tính thuế 25 triệu/tháng theo luật cũ phải qua các bậc 5%, 10%, 15% và chạm sang bậc 20%. Theo luật mới, khoản thu nhập này chỉ đi qua bậc 5% cho 10 triệu đầu và bậc 10% cho 15 triệu còn lại, nên số thuế phải nộp giảm khá rõ.

Thay đổi 2: Giảm trừ bản thân tăng lên 15,5 triệu/tháng

Mức giảm trừ bản thân tăng từ 11 lên 15,5 triệu/tháng, tương đương 186 triệu/năm (căn cứ Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15). Đây là mức tăng 40%, cũng là lần tăng mạnh nhất trong nhiều năm.

Hệ quả thực tế: tổng thu nhập (lương Gross) của một người không có NPT phải đạt khoảng 17,5 triệu/tháng thì mới bắt đầu chạm ngưỡng phải nộp thuế (sau khi trừ 10,5% bảo hiểm bắt buộc và 15,5 triệu giảm trừ). Trước đây, ngưỡng này chỉ khoảng 13 triệu.

Nghĩa là toàn bộ nhóm lao động có thu nhập từ 13 đến 17 triệu/tháng, vốn vẫn đóng thuế chút ít theo luật cũ, nay được miễn hoàn toàn. Theo số liệu Tổng cục Thống kê, đây là nhóm chiếm tỷ lệ lớn trong lực lượng lao động đô thị.

Thay đổi 3: Giảm trừ NPT tăng lên 6,2 triệu/tháng

Mức giảm trừ mỗi người phụ thuộc cũng tăng 40%: từ 4,4 lên 6,2 triệu/tháng (74,4 triệu/năm). Áp dụng cho con dưới 18 tuổi, con đang đi học, bố mẹ ngoài tuổi lao động và người không nơi nương tựa. Nếu bạn cần xem kỹ điều kiện từng nhóm, phần đó đã có trong bài hướng dẫn đăng ký NPT.

Cộng với phần tăng ở giảm trừ bản thân, một gia đình có 2 con nhỏ (cả 2 đăng ký dưới tên một người) được giảm trừ 27,9 triệu/tháng thay vì 19,8 triệu như trước. Chênh lệch là 8,1 triệu/tháng.

Quy đổi sang tiền thuế tiết kiệm: nếu thu nhập rơi vào bậc 20%, đó là 1,62 triệu/tháng. Nếu rơi vào bậc 30%, là 2,43 triệu/tháng. Đối với hộ gia đình trung lưu có 2 con, đây là khoản tiết kiệm không nhỏ.

Thay đổi 4: Bãi bỏ thuế khoán cho hộ kinh doanh

Trước đây, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh nhỏ thường nộp thuế theo phương pháp khoán, tức là cơ quan thuế ấn định mức doanh thu rồi tính thuế. Cách này đơn giản nhưng dễ phát sinh tiêu cực và thiếu minh bạch.

Nghị quyết 198/2025/QH15 bãi bỏ thuế khoán từ 01/01/2026. Hộ kinh doanh giờ phải chuyển sang phương pháp kê khai, tức là tự khai doanh thu thực tế và tự nộp thuế dựa trên đó. Nhiều người ban đầu lo kê khai phức tạp hơn, nhưng đi kèm thay đổi này cũng có một lợi ích lớn:

Cụ thể với người bán hàng online, freelancer, KOL: Nghị định 141/2026/NĐ-CP nâng ngưỡng miễn thuế từ 500 triệu/năm lên 1 tỷ/năm. Nghĩa là hộ kinh doanh có doanh thu dưới 1 tỷ/năm được miễn cả thuế TNCN lẫn thuế GTGT. Đa số người bán hàng Shopee, TikTok Shop quy mô vừa và nhỏ sẽ rơi vào diện này.

Người bán hàng online vẫn phải kê khai một lần/năm để cơ quan thuế ghi nhận, nhưng không phải nộp thuế nếu chưa vượt ngưỡng.

Thay đổi 5: Bãi bỏ lệ phí môn bài

Lệ phí môn bài là khoản nhỏ (1–3 triệu/năm tùy quy mô) nhưng phiền phức về thủ tục. Luật 109/2025/QH15 bãi bỏ hoàn toàn loại lệ phí này, áp dụng cho mọi quy mô từ hộ kinh doanh đến doanh nghiệp lớn.

Đây là động thái giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, đặc biệt có ý nghĩa với hộ kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ. Cộng với việc bãi bỏ thuế khoán, môi trường kinh doanh nhỏ lẻ năm 2026 trở nên đơn giản hơn nhiều.

Lương bao nhiêu được lợi nhiều nhất từ luật mới?

Câu hỏi cụ thể: với mỗi mức tổng thu nhập, bạn tiết kiệm bao nhiêu thuế? Bảng dưới dùng giả định Vùng I, 0 NPT, lương đóng bảo hiểm bằng tổng thu nhập:

Tổng thu nhập /tháng	Thuế 2025	Thuế 2026	Tiết kiệm /tháng
15 triệu	121.250	0	121.250
25 triệu	956.250	343.750	612.500
40 triệu	2.625.250	1.355.400	1.269.850
60 triệu	5.263.500	2.455.400	2.808.100
100 triệu	11.013.500	7.566.200	3.447.300
200 triệu	36.072.200	30.847.200	5.225.000

Nhìn bảng có thể rút ra:

• Lương 15 triệu trở xuống: không còn phát sinh thuế TNCN. Đây là nhóm được lợi rõ nhất theo nghĩa trước đây còn nộp chút ít, nay về 0.
• Lương 25–60 triệu: tiết kiệm 40–60% so với luật cũ. Đây là nhóm hưởng lợi tỷ lệ cao nhất.
• Lương 100 triệu trở lên: vẫn tiết kiệm nhưng tỷ lệ giảm dần. Phần trên 100 triệu vẫn chịu 35% như cũ.

Nhóm trung lưu thành thị (25–60 triệu/tháng) là người hưởng lợi rõ rệt nhất. Đối với gia đình có 1–2 con, cộng thêm phần tăng giảm trừ NPT, tổng khoản tiết kiệm có thể tới 4–5 triệu/tháng.

Khi nào áp dụng? Một điểm dễ nhầm

Đây là điểm nhiều bài báo viết chưa rõ. Luật 109/2025/QH15 có hiệu lực thi hành từ 01/07/2026. Nghe vậy nhiều người tưởng phải đến tháng 7 mới được hưởng biểu thuế mới.

Thực tế, Điều 35 của Luật ghi rõ: “Các quy định liên quan đến thu nhập từ kinh doanh, từ tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026”. Kỳ tính thuế năm là từ 01/01 đến 31/12. Nghĩa là toàn bộ năm 2026 đều áp dụng biểu mới với người làm công ăn lương cư trú.

Trong thực tế, tháng 1/2026 các công ty đã chuyển sang khấu trừ thuế theo biểu 5 bậc mới. Nếu có khoản nào tính sai theo biểu cũ, sẽ được điều chỉnh khi quyết toán cuối năm.

Bạn nên làm gì ngay?

Một: rà soát danh sách người phụ thuộc của bạn. Nếu có thay đổi (con mới sinh, con đi học, bố mẹ về hưu), đăng ký NPT ngay để hưởng giảm trừ 6,2 triệu/tháng. Xem hướng dẫn chi tiết tại bài đăng ký NPT 2026.

Hai: kiểm tra phiếu lương tháng 1/2026 xem công ty đã áp biểu mới chưa. Nếu vẫn đang khấu trừ theo luật cũ, báo phòng nhân sự điều chỉnh.

Ba: dùng công cụ tính thuế TNCN 2026 để biết chính xác bạn sẽ đóng bao nhiêu thuế và tiết kiệm được bao nhiêu so với năm trước. Lưu link kết quả để đối chiếu với phiếu lương thực tế.

Bốn: nếu bạn có thu nhập từ kinh doanh nhỏ hoặc freelance, hãy kiểm tra doanh thu cả năm có dưới 1 tỷ đồng không. Nếu có, bạn được miễn thuế TNCN và GTGT. Đây là mốc mới đáng tận dụng.

Lương cao hơn nhưng thuế thấp hơn không có nghĩa bạn dùng tiền dư bừa bãi. Nếu chưa có thẻ tín dụng phù hợp cho mức thu nhập mới, tham khảo danh sách thẻ tín dụng được mở dễ nhất hoặc xem qua Cách chọn thẻ tín dụng theo ngân hàng để bắt đầu.